[kraken] Kraakwachten zijn geen huurders

From: <ouwesiem_at_squat.net>
Date: Fri, 6 Nov 2009 11:04:49 +0100 (CET)

Een avontuur, maar met wildwestregels

Antikraak is goedkoop wonen, dat wel

Melle Garschagen; Leonie van Nierop

Kraakwachten zijn geen huurders.

En dat heeft zo zijn consequenties.

In de zaal waar vroeger de cijferberichten over werkloosheid en
handelsstromen werden gedrukt, verzorgt Wilma Schumm (65) nu een cursus
keramisch boetseren. Iets verderop in de gang, in de kantoorkamers 1.069
en 1.069-B, restaureert Jessica Melis (34) een antiek dressoir.

Augustus vorig jaar verhuisde het Centraal Bureau voor de Statistiek in
Voorburg naar een nieuwbouwpand. Sindsdien wacht het enorme kantoor op een
nieuwe bestemming. Maar het staat niet leeg. Camelot, één van de grootste
antikraakbureaus van Nederland, heeft er 46 kunstenaars en ondernemers
geplaatst om verloedering en vandalisme te voorkomen. En natuurlijk
kraken.

Kraken is binnenkort bij wet verboden. Maar dat betekent niet dat
antikrakers zullen verdwijnen. Antikraak is populair bij vastgoedeigenaren
die verloedering van hun leegstaande huis, kantoor of vuurtoren willen
tegengaan. Het is ook populair bij jongeren die weinig geld hebben voor
woonruimte.

Maar er zijn keerzijden. Kraakwachten zouden wurgcontracten moeten
afsluiten waarin hun recht op privacy en huisvrede nodeloos wordt
ingeperkt, stellen critici. Ze tekenen vrijwillig, zeggen
antikraakbureaus. En ze wonen gratis.

De kunstenaars in het voormalige CBS-gebouw zijn het toonbeeld van
tevreden kraakwachten. ,,Het is goedkoop en ruim", zegt Jessica Melis. Ze
had eerst een atelier in Den Bosch. ,,Ik moet hier nog een klantenbestand
opbouwen en dan is het fijn om niet al te veel kosten te maken." Ook Wilma
Schumm is tevreden. ,,Ik geef twee keer per week cursussen op inloopbasis.
Doordat hier meerdere kunstenaars bij elkaar zitten is er altijd toeloop."

Het is mogelijk dat ze op stel en sprong moet verhuizen, met haar grote
oven. Camelot, de beheerder van het pand, kan eisen dat de antikrakers
binnen twee weken vertrekken. ,,Maar dat weet je van tevoren", zegt
Schumm.

Een kraakwacht is geen huurder en dat heeft gevolgen. In de regel betalen
antikrakers een relatief klein bedrag (zo'n 170 euro per maand) voor gas,
water, licht en administratiekosten. Door deze bruikleenconstructie
genieten kraakwachten geen huurbescherming. De eigenaar of beheerder van
een pand kan hen zonder opgaaf van reden sommeren weg te gaan.

,,Antikraak is een avontuur", zegt Joost van Gestel, medeoprichter en
directeur van Camelot, terwijl hij door de verstilde gangen van het
CBS-kantoor loopt. ,,Je woont of hebt een werkplaats voor erg weinig geld.
Maar het is onzeker. Wie daar niet tegen kan, moet niet voor antikraak
kiezen."

Niet alle antikrakers willen avontuur. Zij willen gewoon goedkoop wonen.
Neem de bewoonster (22) van een witgepleisterd arbeidershuisje in
Culemborg. Ze wil niet met haar naam in de krant, want contact met de pers
is tegen de regels van haar antikraakcontract. Ze heeft al een
waarschuwing gekregen, omdat ze contact had opgenomen met de eigenaar van
het pand. Ook dat is tegen de regels. Bij een volgende overtreding
riskeert ze een boete - en uitzetting.

Ze vertelt hoe ze in het antikraakpand terecht kwam. Na een ruzie in haar
vorige huurhuis moest ze snel woonruimte vinden. ,,In Utrecht is dat niet
makkelijk, zeker niet met mijn budget. Ik combineer werk en studie en heb
geen recht meer op studiefinanciering." De woningbouwvereniging verwees
haar door naar Ad Hoc, net als Camelot een antikraakbureau. ,,Het was een
droom: een goedkoop en leuk huis."

Maar ze vindt het geen succes. ,,Soms is het gewoon creepy." De beheerder
voert onaangekondigde controles uit, om te zorgen dat de kraakwachten de
panden op orde houden. ,,Ik sliep uit na een avonddienst. Opeens stond er
een man in mijn slaapkamer die mij met mijn voornaam aansprak ", vertelt
ze. Tijdens een andere controle stond haar vriend onder de douche. ,,Dat
weerhield de controleur er niet van om de badkamer te inspecteren."
Controles vindt ze prima. ,,Maar niet zo: ik voel me niet veilig in mijn
huis."

Ad Hoc laat in een reactie weten dat controleurs altijd eerst kloppen
voordat ze een woning betreden. De controleteams hebben jasjes van Ad Hoc
aan. En als ze zelf de deur opendoen, ,,roepen ze Ad Hoc", aldus een
woordvoerder. Want, zegt hij: ,,Wij vinden het belangrijk dat onze
bewoners zich op hun gemak voelen."

En kraakwachten moeten niet alleen controles dulden. In hun contract staat
ook dat softdrugs en feestjes verboden zijn. Bewoners mogen niet op
vakantie zonder toestemming. Partners mogen niet ,,structureel" blijven
slapen.

,,Verantwoordelijke en volwassen bewoners zullen geen problemen krijgen
met onze regels", denkt Camelot-directeur Van Gestel. En die zijn
noodzakelijk. ,,Natúúrlijk moeten wij controleren of een kantoor van 5.000
vierkante meter niet gebruikt wordt voor feesten. Eigenaren vragen ons
ervoor te zorgen dat hun vastgoed in goede staat blijft."

Gezeur, noemt ook advocaat Bernard Tomlow de klachten van de antikrakers.
,,Het heet pas huisvredebreuk wanneer iemand de woning betreedt zonder
toestemming. Kraakwachten hebben toestemming gegeven in het contract",
zegt de advocaat, die geregeld huiseigenaren en woningbouwcorporaties
bijstaat. ,,En als er een koper op de stoep staat, mag het pand niet naar
marihuana ruiken. Dat is een zaak van goed fatsoen. Je gedragen is wel de
minste tegenprestatie. Je mag gratis wonen, mazzel toch?"

Gratis is een relatief begrip. Zo wonen in het Westland een 22-jarige man
en een 24-jarige vrouw samen in twee klaslokalen van een oude school -
voor 350 euro per maand. Ook zij hebben geen toestemming om met de pers te
praten en willen daarom niet met hun naam in de krant. Eerst was Alvast
hun antikraakbeheerder. Vorig maand sloot de gemeente een nieuw akkoord,
nu met Camelot.

Hoewel ze al in de school woonden, moesten ze opnieuw inschrijfgeld en
plaatsingskosten betalen. En ze waren verplicht een brandveiligheids- en
verdedigingspakket te kopen - inclusief blauwe spray om dieven mee te
markeren. ,,We kwamen 1.000 euro lichter bij het kantoor van Camelot
vandaan", zegt de man, een IT'er.

Deze eenmalige kosten komen bovenop de 350 euro onkostenvergoeding die het
tweetal maandelijks betaalt. Waarvoor is hun niet duidelijk: gas, water en
licht worden door de eigenaar van het pand betaald. Maar volgens
Camelot-directeur Van Gestel is die onkostenvergoeding reëel. ,,Wij zorgen
dat een pand bewoonbaar is. Wij regelen dat gas, water en licht zijn
aangesloten. We zorgen dat er badruimtes aanwezig zijn. En we hebben een
servicedienst voor noodgevallen die 24 uur per dag bereikbaar is."

Critici van het bruikleensysteem noemen de onkostenvergoeding echter
verkapte huur. Advocaat Peter Commandeur heeft herhaaldelijk bij de
rechter bruikleencontracten laten omzetten in huurcontracten, wanneer een
antikraakbureau meer dan 100 euro onkostenvergoeding vroeg.

Maar veel zaken voor antikrakers doet Commandeur niet. Ze zijn bang, zegt
hij. ,,In het contract van Camelot staat dat kraakwachten geen juridische
stappen mogen ondernemen. Als ze naar de rechter stappen, zet het
antikraakbureau ze op straat."

Daarom moeten er heldere afspraken komen over de vergoedingen, vindt Hugo
Priemus, emeritus hoogleraar Volkshuisvesting aan de TU Delft. ,,De
antikraakmarkt is nu net het Wilde Westen." De rechtspositie van
kraakwachten moet beter, zegt hij. ,,Ook zij hebben recht op privacy en
huisvrede."

Nog bozer dan op het antikraakbureau, zijn de kraakwachten uit Culemborg
en Westland op de gemeente en de woningbouwcorporatie: de eigenaren van
hun panden. ,,Zij hebben een maatschappelijke taak", zegt de kraakwacht
uit Culemborg. ,,Ze moeten beter controleren hoe de antikraakbedrijven te
werk gaan."

Maar gemeenten en woningbouwcorporaties zullen die taak de komende jaren
juist méér uitbesteden aan antikraakbureaus, voorspellen de bureaus.

,,Nu al zijn tweederde van onze opdrachtgevers publieke instellingen",
zegt Van Gestel, de directeur van Camelot. Als de nieuwe kraakwet eenmaal
in werking treedt, zijn gemeenten verplicht om leegstand te bestrijden.
,,Met name kleine gemeenten hebben daar de capaciteit niet voor", zegt Van
Gestel.

Hoogleraar Priemus is niet gecharmeerd van het idee dat corporaties en
gemeenten het leegstandbeleid overlaten aan antikraakbureaus. Dat is raar,
zegt hij, ,,gezien hun maatschappelijke verantwoordelijkheid".

Vastgoedadvocaat Tomlow juicht het juist toe. Corporaties en gemeenten
moeten inderdaad mensen met een zwakke positie op de woningmarkt
beschermen, zegt de advocaat. ,,Maar is het hun taak om iedereen die op
een bepaalde plek wil wonen een huis te geven? Nee. Daar moet je voor
knokken."

Als ze naar de rechter stappen, zet het bureau ze op straat

Advocaat Peter Commandeur

Volwassen bewoners hebben met de regels geen probleem

Joost van Gestel, Camelot
Nederland exporteert concept van kraakwachten

De potentiële woonruimte voor kraakwachten in Nederland is enorm. Er zijn
volgens het CBS 400.000 onbewoonde huizen.

Er staat ook nog eens 5 miljoen vierkante meter kantoorruimte leeg. Dat is
gelijk aan 250.000 gemiddelde studentenkamers (20m2) of 76.923
startersappartementen (65m2).

De afgelopen decennia is het aantal antikraakbureaus fors gegroeid.
Twintig jaar geleden waren er nauwelijks grote beheerders die in heel
Nederland leegstand beheerden.

Nu heeft Ad Hoc in acht steden kantoren. HOD is in ruim dertig gemeenten
actief. En Camelot beheert 3.500 panden in vijf West-Europese landen ,
waarin een kleine 10.000 bewoners gehuisvest zijn.

Camelot heeft het idee van kraakwachten geëxporteerd naar Ierland,
Frankrijk en Groot-Brittannië. In Londen loopt nu een project waar mensen
met maatschappelijk belangrijke beroepen als leraar en verpleegkundigen
die niet astronomische huurlasten kunnen ophoesten, goedkoop in de stad
kunnen wonen.

Overigens is de termijn van uitzetting in Frankrijk en Groot-Brittannië
vier weken. In Nederland kan iemand die antikraak woont er in twee weken
worden uitgezet.

NRC-Next 06-11-2009

--------------------------------------------------------------
 2008 archief: krakenpost.nl/archief/2008.tar.bz2
 Afmelden, e-mail: kraken-post-unsubscribe_at_dvxs.nl
 Opnieuw aanmelden: kraken-post-subscribe_at_dvxs.nl
 Online Archief: http://www.krakenpost.nl/archief
 [06 Nov 14:00u]:301 abonnees
--------------------------------------------------------------
 
Received on 06 Nov 2009 13:35 uur